Sepetiniz boş görünüyor
Doğanın Renklerini Yeniden Keşfetmek | Bitkisel Doğal Boyalar
Bir papatyaya baktığınızda ne görüyorsunuz?
Bembeyaz yapraklar, sarı bir orta kısım ve belki de yazın habercisi olan tanıdık bir çiçek...
Peki ya size papatyanın aynı zamanda bir boya bitkisi olduğunu, yüzyıllar boyunca kumaşlara sarı renk verdiğini söylesek?
Ya da Anadolu'nun dağlarında yetişen mütevazı bir muhabbet çiçeğinin Osmanlı halılarının sarı tonlarını oluşturduğunu?
Belki de doğayı korumaya çalışırken önce onu yeniden tanımamız gerekiyor.
Tam da bu düşünceden yola çıkarak Cihangir’de bulunan Ayn Earth Studio’nun ev sahipliğinde çok keyifli bir etkinliğe adım atıyoruz. İlkini 20 Haziran Cumartesi günü gerçekleştireceğimiz "Bitkisel Doğal Boyalarla Kendi Doğa Kahramanını Tasarla" etkinliğinde çocuklarla birlikte doğanın “görünmeyen renklerini” keşfe çıkacağız.
Omurgam Yeşil Yayınevi'nin Türkçe'ye kazandırdığı Küçük Adımlar, Büyük Değişim kitabından ilhamla; doğa kahramanları ile merak kahramanlarının buluştuğu bir etkinliğin ilk adımlarını atıyoruz.
Anadolu'nun Saklı Renk Hazinesi
Bugün çocuklarımız ve hatta yetişkinler olarak bizler renkleri çoğunlukla fabrikalarda üretilen boyalarla ilişkilendiriyoruz. Oysa binlerce yıl boyunca insanlar renkleri doğadan elde etti.
Anadolu, bu konuda dünyanın en zengin coğrafyalarından biri.
Araştırmalar, Anadolu'da 700'den fazla bitki türünün doğal boya kaynağı olarak kullanılabildiğini gösteriyor. Bu zenginlik yalnızca biyolojik çeşitliliğin değil, aynı zamanda kültürel mirasın da bir parçası.
Yüzyıllar boyunca halılar, kilimler, kumaşlar ve hatta yazmalar; kökboya, çivit otu, muhabbet çiçeği, papatya ve daha yüzlerce bitkiden elde edilen renklerle boyandı.
Bir anlamda Anadolu'nun bitkileri sadece toprağı değil, kültürü de renklendirdi.
Hangi Bitki Hangi Rengi Veriyor?
Etkinliğimiz kapsamında çocuklarla tanıştıracağımız doğal boya bitkileri adeta doğanın boya kutusunu oluşturuyor. Örneğin…
Muhabbet çiçeği, Batı Asya ve Akdeniz coğrafyasında yetişen ve parlak, kalıcı sarı tonlarıyla tanınan önemli bir boya bitkisidir. 16. yüzyıl Uşak halılarındaki sarı renklerin önemli bir bölümünün muhabbet çiçeğinden elde edildiği biliniyor.
Mavi rengin doğadaki en güçlü temsilcilerinden biri ise çivit otu. Yapraklarından elde edilen doğal indigo, yüzyıllar boyunca tekstil boyamacılığında kullanıldı.
Anadolu'nun en önemli boya bitkilerinden biri olan kökboya ise Türk halı sanatının karakteristik kırmızı tonlarının başlıca kaynaklarından biri olarak kabul ediliyor.
Bitkisel Doğal Boyaların Farkı Ne?
Doğal boyalar yalnızca renk değildir.Onlar aynı zamanda bir hikâye, bir ekosistem ve bir bilgi birikimidir. Doğal boya üretimi; bitkiyi tanımayı, mevsimi bilmeyi, toprağı anlamayı ve sabretmeyi gerektirir. Birçok doğal boya kaynağı tarih boyunca tekstillerin yanı sıra gıda, kozmetik ve sanat alanlarında da kullanılmıştır.
Bugün elbette her doğal boya yenilebilir değildir ve her bitki güvenli kullanım için uzmanlık gerektirir. Ancak bitkisel doğal boyalar bize önemli bir şeyi hatırlatıyor: İnsan ile doğa arasındaki ilişki yalnızca tüketmek üzerine kurulu değildir.
Doğa aynı zamanda öğretir, üretir ve ilham verir.
Çocuklar Bunları Neden Bilmeli?
Çocukların dünyasına merak tohumları ekmek, yeni bakış açılarının filizlenmesi için verebileceğimiz en güzel emeklerden biri. Merak, doğa okuryazarlığının en değerli parçası.
"Bu bitki hangi canlılara yuva oluyor?"
"Bu çiçekten hangi renk elde ediliyor?"
"İnsanlar bunu yüzlerce yıl önce nasıl kullanıyordu?"
Çocuklar etraflarındaki bitkilere sadece "çiçek" veya "ot" olarak bakmamayı öğrenebilirler.
Her bitkinin bir hikâyesi, bir işlevi ve kültürel hafızada bir yeri olduğunu keşfedebilirler.
Merak Kahramanlarını Uyandırmak
Omurgam Yeşil olarak kuşaklar arası bilgi aktarımının gücünden söz ediyoruz.
Bir büyükannenin anlattığı tasarruf hikâyesi nasıl kıymetliyse, yüzyıllardır aktarılan bitkisel doğal boya bilgisi de aynı şekilde bir kültürel miras aktarımıdır.
Bu nedenle 20 Haziran'daki ilkini gerçekleştireceğimiz “(Bitkisel) Doğal Boya ile Doğa Kahramanını Tasarla” etkinliğimiz yalnızca bir sanat çalışması değil, çocuklarla birlikte doğanın sunduğu bilgeliği yeniden hatırlama davetidir.
Bu yolculukta bize bitkisel doğal boya desteği ile doğal boya araştırmaları ve kültürel miras çalışmalarıyla uluslararası ölçekte lider bir merkez olan DATU (Doğal Boya Araştırma ve Geliştirme Merkezi) de eşlik ediyor. Turkish Culture Foundation (TCF) kurucusu ve finansörü Dr. Yalçın Ayaslı'nın destekleri ve Prof. Dr. Recep Karadağ'ın bilimsel çalışmaları ile sürdürülen bu çalışmalar, Anadolu'nun doğal boya mirasının gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sağlıyor. Anadolu'nun doğal boya mirasının gelecek kuşaklara aktarılmasına katkı sunan DATU'ya, bu küçük adımlarla başlayan farkındalık yolculuğunda yanımızda oldukları için teşekkür ederiz.
Bazen bir papatya yalnızca papatya değildir. Bazen bir çiçek, bin yıllık bir rengin taşıyıcısıdır.
Bazen bir yaprak, bir halının hikâyesidir. Ve bazen bir çocuğun merakı, doğayı koruyacak yeni bir kahramanın ilk adımı olabilir.
🌱
20 Haziran'da “(Bitkisel) Doğal Boya ile Doğa Kahramanını Tasarla” etkinliği ile çocuklarla birlikte yalnızca doğa kahramanlarını değil, merak kahramanlarını da uyandırmak için buluşuyoruz. Çünkü doğayı korumak, önce onu tanımakla; onu tanımak ise merak etmekle başlar.
Etkinliğe kayıt için:
